Đá thạch anh nhân tạo, mà nhiều gia đình quen gọi theo tên thương hiệu như Vicostone, là một trong những vật liệu mặt bếp được ưa chuộng nhất hiện nay: đẹp, cứng, ít thấm và khá dễ chăm sóc. Tuy vậy, "dễ chăm sóc" không có nghĩa là dùng gì cũng được. Chỉ cần vài thói quen sai như đặt chảo nóng trực tiếp hay tẩy bằng Javel, mặt đá có thể mờ, ố hoặc nứt.
Bài viết này tổng hợp cách vệ sinh và bảo dưỡng mặt đá thạch anh theo đúng hướng dẫn của các nhà sản xuất, từ việc lau hằng ngày, xử lý vết bẩn cứng đầu đến những điều cần tránh để mặt bếp luôn bền đẹp.
Ghi nhớ nhanh
• Lau hằng ngày bằng khăn mềm, nước ấm và nước rửa chén loại dịu.
• Dùng chất tẩy trung tính, pH khoảng 6–8; tránh axit mạnh và kiềm mạnh.
• Luôn kê lót dưới nồi, chảo nóng; luôn dùng thớt khi cắt.
• Vết khô thì cạo bằng dao nhựa, không dùng miếng chà kim loại.
Vì sao mặt đá thạch anh cần được chăm sóc đúng cách?
Đá thạch anh nhân tạo được làm từ khoảng 90% bột và hạt thạch anh, kết dính bằng nhựa polymer và bột màu, rồi ép dưới áp lực cao trong môi trường chân không. Nhờ vậy bề mặt rất đặc chắc, gần như không thấm nước và khó trầy xước.
Nhưng chính phần nhựa liên kết lại là "điểm yếu" cần lưu ý: nhựa không chịu được nhiệt độ quá cao, không thích hóa chất mạnh và có thể đổi màu nếu phơi nắng gắt lâu ngày. Chăm sóc đúng cách chủ yếu là để bảo vệ phần nhựa này, giữ cho mặt đá bóng và đều màu qua nhiều năm.
Hướng dẫn vệ sinh mặt đá thạch anh hằng ngày
Việc lau dọn hằng ngày rất đơn giản, chỉ mất vài phút sau mỗi bữa nấu:
- Dọn sạch vụn thức ăn bằng khăn khô hoặc chổi mềm.
- Lau bằng nước ấm pha chất tẩy dịu. Vicostone hướng dẫn pha khoảng 1 phần chất tẩy với 5 phần nước ấm; với gia đình, nước rửa chén loại dịu là đủ.
- Lau lại bằng nước sạch để không còn lớp xà phòng gây vệt mờ.
- Lau khô bằng khăn microfiber khô để mặt đá bóng đều.
Mẹo nhỏ: vết nước, dầu ăn, nước sốt hay cà phê nên được lau ngay khi vừa rơi. Vết bẩn càng để lâu càng khó xử lý, dù mặt đá ít thấm.
Cách làm sạch vết bẩn cứng đầu
Với những vết bẩn đã bám lâu như dầu mỡ đọng, vết trà, cà phê, rượu vang, hãy dùng chất tẩy rửa có độ pH trung tính (khoảng 6 đến 8) kèm khăn mềm hoặc miếng chà loại không trầy:
- Thoa chất tẩy lên vết bẩn, để khoảng vài phút cho vết bẩn mềm ra.
- Chà nhẹ theo vòng tròn bằng khăn mềm hoặc miếng bọt biển không trầy.
- Rửa lại bằng nước sạch và lau khô.
Nếu không chắc một loại nước tẩy có an toàn hay không, hãy thử trước ở một góc khuất. Hình dưới đây đặt các chất tẩy quen thuộc trong nhà lên thang pH để bạn dễ hình dung loại nào nằm trong vùng an toàn:
Hình: chất tẩy gia dụng trên thang pH, so với vùng an toàn pH 6–8
Cách làm sạch vết bẩn đã bám khô
Keo dán, sơn, kẹo cao su hay thức ăn khô cứng thường bám chặt trên bề mặt. Cách xử lý:
- Dùng dao cạo bằng nhựa, giữ lưỡi gần như nằm sát mặt đá, cạo nhẹ phần bám.
- Lau lại bằng nước ấm pha nước rửa chén.
- Rửa nước sạch, lau khô.
Tuyệt đối không dùng dao kim loại sắc, giấy nhám hay miếng chà sắt. Chúng có thể để lại vết xước nhỏ, và những vết xước này lại trở thành chỗ bám bẩn về sau.
Hình: xử lý vết bẩn theo từng loại, nhẹ trước, mạnh sau
Những lưu ý khi sử dụng mặt đá thạch anh
Tránh va đập mạnh
Đá thạch anh rất cứng nhưng không phải không thể vỡ. Đặc biệt ở các cạnh và góc, va đập mạnh bằng nồi gang, chày, vật nặng có thể làm mẻ đá. Hãy cẩn thận khi đặt đồ nặng xuống và không đứng lên mặt bếp.
Không cắt thái trực tiếp trên mặt đá
Mặt đá cứng sẽ làm cùn dao nhanh, và lực dao lặp lại có thể để lại vết xước li ti trên lớp bóng. Luôn dùng thớt khi cắt, thái.
Tránh sốc nhiệt
Đây là lỗi thường gặp nhất. Nồi, chảo vừa nhấc khỏi bếp, nồi lẩu điện, nồi cơm điện, ấm siêu tốc… đặt trực tiếp lên mặt đá có thể gây ố vàng, cháy sém hoặc nứt do chênh lệch nhiệt đột ngột. Hãy luôn kê miếng lót nồi, thớt gỗ hoặc kệ inox.
Hình: nhiệt độ của đồ nấu nướng thường ngày và những điều nên tránh
Tránh hóa chất mạnh
Không để mặt đá tiếp xúc với các chất như nước tẩy bồn cầu, thuốc tẩy clo (Javel), nước thông cống, dầu xả lò, dung môi pha sơn, axeton, chất tẩy sơn. Nếu lỡ đổ lên mặt đá, hãy lau ngay và rửa lại nhiều lần bằng nước sạch.
Hạn chế ánh nắng trực tiếp kéo dài
Thành phần nhựa trong đá có thể bị ảnh hưởng bởi tia cực tím. Vì vậy đá thạch anh thường được khuyên dùng trong nhà, và bếp có nắng chiếu thẳng qua cửa sổ nên có rèm hoặc phim cách nhiệt.
Bảng tóm tắt: nên và không nên
| Nên làm | Không nên làm |
|---|---|
| Lau bằng khăn mềm, nước ấm, nước rửa chén dịu | Dùng miếng chà sắt, bột chà, giấy nhám |
| Dùng chất tẩy trung tính (pH 6–8) | Dùng Javel, nước tẩy bồn cầu, dầu xả lò, dung môi |
| Kê lót dưới nồi, chảo, thiết bị nóng | Đặt chảo vừa nhấc khỏi bếp trực tiếp lên đá |
| Dùng thớt khi cắt thái | Cắt thái trực tiếp trên mặt đá |
| Lau ngay khi đổ nước, dầu, cà phê | Để vết bẩn khô qua đêm |
| Dùng dao nhựa để cạo vết khô | Dùng dao kim loại sắc để cạo |
Dung dịch vệ sinh chuyên dụng: khi nào nên dùng?
Một số hãng đá có bán dung dịch vệ sinh chuyên dụng cho đá thạch anh. Loại này thường mạnh hơn nước rửa chén, phù hợp để xử lý vết bẩn cứng đầu theo định kỳ chứ không cần dùng hằng ngày. Dùng quá thường xuyên hoặc không rửa lại kỹ có thể để lại vệt trên bề mặt. Khi dùng, hãy đọc kỹ hướng dẫn trên nhãn và lau lại bằng nước sạch.
Ngoài ra, nên giữ lại phiếu bảo hành mặt đá. Hầu hết các hãng đều loại trừ khỏi bảo hành những hư hỏng do nhiệt, hóa chất mạnh hoặc va đập, nên chăm sóc đúng cách cũng là cách giữ quyền bảo hành của bạn.
Kinh nghiệm thực tế từ AGO
Khi bàn giao bếp, AGO luôn khuyên gia chủ chuẩn bị sẵn hai món nhỏ: một bộ miếng lót nồi đặt cạnh bếp nấu, và một bình xịt nước rửa chén pha loãng để ngay chậu rửa. Có sẵn đồ trong tầm tay thì thói quen tốt hình thành rất nhanh.
Một điểm khác cần để ý là khu vực quanh chậu rửa và vòi nước, nơi dễ đọng cặn nước và xà phòng. Lau khô khu vực này sau khi rửa chén sẽ giúp mặt đá không bị mờ vệt theo thời gian. Bạn cũng có thể đọc thêm cách vệ sinh, bảo dưỡng tủ bếp gỗ công nghiệp để chăm sóc cả bộ bếp.
Câu hỏi thường gặp
Hằng ngày nên lau mặt đá thạch anh bằng gì?
Chỉ cần khăn mềm hoặc khăn microfiber với nước ấm và một chút nước rửa chén loại dịu. Lau xong nên lau lại bằng nước sạch rồi lau khô để không để lại vệt. Không cần đánh bóng hay phủ sáp vì bề mặt đá thạch anh đã được đánh bóng sẵn từ nhà máy.
Có dùng Javel, nước tẩy bồn cầu để tẩy vết bẩn trên đá thạch anh được không?
Không nên. Các chất tẩy có tính axit mạnh hoặc kiềm mạnh như nước tẩy bồn cầu, Javel, dầu xả lò có thể làm mờ bề mặt và ảnh hưởng đến lớp nhựa liên kết trong đá. Vicostone khuyến nghị dùng chất tẩy có độ pH trung tính, khoảng 6 đến 8.
Đặt nồi nóng trực tiếp lên mặt đá có sao không?
Bạn nên tránh. Đá thạch anh có thành phần nhựa liên kết nên có thể bị ố, cháy sém hoặc nứt khi gặp nhiệt độ cao đột ngột, ví dụ chảo vừa nhấc khỏi bếp hay nồi lẩu điện. Hãy luôn dùng miếng lót nồi hoặc thớt gỗ.
Mặt đá thạch anh bị dính keo, sơn khô thì xử lý thế nào?
Dùng dao cạo bằng nhựa, giữ lưỡi gần như song song với mặt đá để cạo nhẹ phần bám khô, sau đó lau bằng nước ấm pha nước rửa chén và lau khô. Tránh dao kim loại sắc và miếng chà sắt vì có thể để lại vết xước.
Có cần đánh bóng hay phủ chống thấm định kỳ cho đá thạch anh không?
Thông thường là không. Đá thạch anh nhân tạo có độ hút nước rất thấp nên không cần phủ chống thấm như đá tự nhiên. Một số hãng còn khuyến cáo không dùng sản phẩm đánh bóng hay phủ bề mặt vì có thể để lại lớp màng.
Ánh nắng có làm mặt đá bị đổi màu không?
Có thể, nếu mặt đá chịu nắng trực tiếp trong thời gian dài, vì thành phần nhựa trong đá nhạy với tia cực tím. Với bếp có cửa sổ nắng chiếu thẳng, nên dùng rèm hoặc phim cách nhiệt cho cửa kính.
Kết luận
Chăm sóc mặt đá không khó: lau nhẹ hằng ngày, chọn chất tẩy trung tính, luôn kê lót đồ nóng và dùng thớt khi cắt. Chỉ cần giữ những thói quen này, mặt bếp của bạn sẽ bóng đẹp và bền màu trong nhiều năm.
Nếu bạn đang cân nhắc chọn loại đá cho bếp mới, mời bạn đọc bài so sánh đá tự nhiên, đá nhân tạo và đá nung kết và đá thạch anh nhân tạo là gì, hoặc xem các mẫu tủ bếp của AGO.
Bài viết được biên soạn bởi đội ngũ Nội Thất AGO — Showroom nội thất tại 224 Bình Giã, P. Tam Thắng, TP.HCM (Vũng Tàu cũ). Mời bạn ghé showroom để xem mẫu mặt đá thật. Tìm hiểu thêm về AGO.